Khi phát hiện khối bất thường ở vú, nhiều người lo lắng về nguy cơ ung thư. Tuy nhiên, các tổn thương tuyến vú có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Việc thăm khám, đánh giá bằng chẩn đoán hình ảnh và lựa chọn xét nghiệm phù hợp giúp bác sĩ xác định hướng chẩn đoán, theo dõi và xử trí.
Xét nghiệm tế bào học là một trong những phương pháp hỗ trợ đánh giá tổn thương tuyến vú. Hiểu đúng vai trò và giới hạn của xét nghiệm sẽ giúp người bệnh phối hợp tốt hơn trong quá trình thăm khám.
- Xét nghiệm tế bào học tuyến vú là gì?
Xét nghiệm tế bào học tuyến vú là phương pháp thu thập tế bào từ vùng tổn thương để quan sát, đánh giá dưới kính hiển vi. Một kỹ thuật thường được sử dụng là chọc hút tế bào bằng kim nhỏ, gọi tắt là FNA.
Trong quá trình thực hiện, bác sĩ sử dụng kim nhỏ để lấy mẫu tế bào hoặc dịch từ vị trí cần khảo sát. Mẫu bệnh phẩm sau đó được xử lý, nhuộm và đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa Giải phẫu bệnh.
Thông qua đặc điểm hình thái tế bào, xét nghiệm có thể giúp nhận diện tổn thương lành tính, phát hiện tế bào bất thường hoặc gợi ý tổn thương ác tính. Kết quả cần được xem xét cùng với thông tin thăm khám và chẩn đoán hình ảnh.
- Khi nào cần thực hiện xét nghiệm?
Bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định xét nghiệm tế bào học khi người bệnh sờ thấy khối bất thường ở vú; siêu âm hoặc chụp tuyến vú phát hiện tổn thương cần khảo sát thêm; có hạch vùng nách hoặc tổn thương nghi ngờ liên quan đến tuyến vú.
Tuy nhiên, không phải tất cả các khối u ở vú đều cần chọc hút tế bào. Việc lựa chọn phương pháp lấy mẫu phụ thuộc vào vị trí, đặc điểm tổn thương, kết quả thăm khám và hình ảnh chẩn đoán.
Trong những trường hợp nghi ngờ ung thư, sinh thiết lõi kim thường được ưu tiên vì cung cấp mẫu mô để đánh giá đầy đủ hơn. Bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp cho từng người bệnh.
- Xét nghiệm có ý nghĩa gì trong chẩn đoán?
Xét nghiệm tế bào học cung cấp thông tin về đặc điểm tế bào tại vùng tổn thương, góp phần định hướng bản chất lành tính hay ác tính. Khi được phối hợp với khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh, kết quả giúp bác sĩ quyết định tiếp tục theo dõi, lấy mẫu bổ sung hoặc thực hiện sinh thiết.
Chọc hút bằng kim nhỏ có ưu điểm ít xâm lấn, thường được thực hiện nhanh và không cần phẫu thuật. Tuy vậy, giá trị của xét nghiệm còn phụ thuộc vào việc lấy đúng vị trí, lượng tế bào thu được và chất lượng mẫu bệnh phẩm.
Người bệnh cần lưu ý rằng mẫu không đủ tế bào có thể chưa cho phép đưa ra kết luận. Ngay cả khi kết quả lành tính, nếu không phù hợp với biểu hiện lâm sàng hoặc hình ảnh nghi ngờ, bác sĩ vẫn có thể chỉ định lấy mẫu lại hay sinh thiết để làm rõ chẩn đoán.
- Quy trình thực hiện như thế nào?
Trước tiên, bác sĩ thăm khám, đánh giá tổn thương và xác định vị trí lấy mẫu. Siêu âm có thể được sử dụng để hướng dẫn kim đến vùng cần khảo sát.
Sau khi lấy mẫu bằng kim nhỏ, bệnh phẩm được xử lý, chuẩn bị tiêu bản và nhuộm theo quy trình chuyên môn. Bác sĩ chuyên khoa Giải phẫu bệnh quan sát dưới kính hiển vi, đánh giá hình thái tế bào và trả kết quả.
Thời gian thực hiện thủ thuật và trả kết quả phụ thuộc vào tình trạng người bệnh, đặc điểm mẫu bệnh phẩm và quy trình tại cơ sở y tế. Người bệnh nên trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được hướng dẫn cụ thể.
- Cần làm gì khi phát hiện bất thường ở vú?
Khi sờ thấy khối bất thường ở vú, xuất hiện thay đổi ở da hoặc núm vú, hay phát hiện hạch vùng nách, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám. Không nên tự kết luận bản chất tổn thương chỉ dựa vào cảm giác hoặc biểu hiện bên ngoài.
Sau khi có kết quả xét nghiệm, người bệnh cần tái khám theo hướng dẫn để bác sĩ đối chiếu với các thông tin liên quan và xác định bước tiếp theo. Một kết quả xét nghiệm riêng lẻ có thể chưa đủ để đưa ra chẩn đoán cuối cùng.
Chủ động thăm khám khi có dấu hiệu bất thường và thực hiện đầy đủ các chỉ định cần thiết giúp tổn thương tuyến vú được đánh giá kịp thời, phù hợp.
Tác giả: BS CKI. Hà Thị Minh Châu – Khoa Giải phẫu bệnh
Hiệu đính: Th.S BS CKII Trần Đức Hùng – Trưởng khoa Giải phẫu bệnh
