Đau họng là triệu chứng thường gặp trong cuộc sống hằng ngày và đa số các trường hợp là do viêm nhiễm đường hô hấp trên. Tuy nhiên, khi tình trạng đau họng kéo dài, tái diễn nhiều lần, điều trị thông thường không đỡ và xuất hiện kèm các dấu hiệu bất thường như nuốt vướng, nổi hạch cổ, khàn tiếng…, người bệnh không nên chủ quan vì đây có thể là dấu hiệu sớm của ung thư amydan.
Ung thư amydan là một trong những bệnh ung thư vùng đầu – cổ. Bệnh có thể được điều trị hiệu quả nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Ngược lại, khi bệnh tiến triển, khối u xâm lấn các cấu trúc lân cận hoặc di căn hạch vùng cổ, việc điều trị sẽ trở nên phức tạp hơn, ảnh hưởng đến chức năng ăn uống, giao tiếp và chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Ung thư amydan là gì?
Amydan là tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, thuộc vòng bạch huyết Waldeyer, có vai trò tham gia bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường hô hấp và tiêu hóa.
Ung thư amydan là tình trạng các tế bào tại amydan tăng sinh bất thường, phát triển không kiểm soát và hình thành khối u ác tính. Khoảng 90% trường hợp ung thư amydan là ung thư biểu mô tế bào vảy (Squamous Cell Carcinoma – SCC).
Trong những năm gần đây, tỷ lệ mắc ung thư amydan có xu hướng gia tăng ở nhiều quốc gia. Bên cạnh các yếu tố nguy cơ truyền thống như thuốc lá và rượu bia, nhiễm virus HPV, đặc biệt là HPV típ 16, được ghi nhận là một nguyên nhân quan trọng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Những đối tượng có nguy cơ cao
Ung thư amydan có thể gặp ở mọi đối tượng, tuy nhiên nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở những người có một hoặc nhiều yếu tố sau:
– Hút thuốc lá hoặc thuốc lào trong thời gian dài.
– Thường xuyên sử dụng rượu bia.
– Nhiễm virus HPV.
– Nam giới trên 40 tuổi.
– Vệ sinh răng miệng kém, mắc các bệnh lý viêm mạn tính vùng miệng – họng.
– Chế độ dinh dưỡng thiếu rau xanh, trái cây; thiếu các vitamin chống oxy hóa.
– Suy giảm miễn dịch hoặc có tiền sử mắc các bệnh lý ác tính vùng đầu – cổ.
Việc có yếu tố nguy cơ không đồng nghĩa chắc chắn mắc bệnh, nhưng đây là nhóm đối tượng cần chủ động theo dõi sức khỏe và khám chuyên khoa khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.
Những dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý
Ở giai đoạn sớm, triệu chứng của ung thư amydan thường không điển hình và dễ nhầm lẫn với viêm amydan hoặc viêm họng thông thường.
Người dân nên đến cơ sở y tế để được khám khi có một trong các biểu hiện sau kéo dài trên 2–3 tuần như:
– Đau họng kéo dài, điều trị nội khoa không cải thiện
– Nuốt đau, nuốt vướng hoặc cảm giác có dị vật trong họng
– Một bên amydan to bất thường, bề mặt sần sùi hoặc loét
– Chảy máu vùng họng không rõ nguyên nhân
– Đau lan lên tai cùng bên
– Hơi thở hôi kéo dài
– Khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói
– Xuất hiện hạch vùng cổ, hạch chắc, tăng dần kích thước
– Sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài
Đặc biệt, tình trạng amydan hai bên không cân xứng, một bên to bất thường hoặc có tổn thương loét kéo dài cần được thăm khám chuyên khoa để loại trừ tổn thương ác tính.
Ung thư amydan được chẩn đoán như thế nào?
Để chẩn đoán bệnh, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, khám lâm sàng kết hợp với các phương pháp cận lâm sàng cần thiết như:
– Nội soi tai mũi họng nhằm đánh giá vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của tổn thương.
– Sinh thiết khối u để xác định bản chất mô bệnh học. Đây là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán ung thư.
– Chụp cắt lớp vi tính (CT), cộng hưởng từ (MRI) hoặc PET/CT nhằm đánh giá mức độ xâm lấn và giai đoạn bệnh.
– Siêu âm và chọc hút tế bào hạch cổ khi nghi ngờ di căn hạch.
– Một số trường hợp có thể được chỉ định xét nghiệm HPV hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác tùy theo chỉ định của bác sĩ.
Việc xác định chính xác giai đoạn bệnh đóng vai trò quan trọng trong lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.
Điều trị ung thư amydan
Điều trị ung thư amydan hiện nay được thực hiện theo hướng đa mô thức, cá thể hóa cho từng người bệnh dựa trên giai đoạn bệnh, đặc điểm khối u và tình trạng toàn thân.
Các phương pháp điều trị bao gồm:
– Phẫu thuật: Áp dụng ở nhiều trường hợp giai đoạn sớm hoặc phối hợp với các phương pháp khác nhằm loại bỏ hoàn toàn khối u.
– Xạ trị: Là phương pháp điều trị quan trọng đối với ung thư amydan. Xạ trị có thể được sử dụng đơn thuần ở giai đoạn sớm hoặc kết hợp hóa trị ở giai đoạn tiến triển tại chỗ.
– Hóa trị: Thường được chỉ định phối hợp với xạ trị hoặc điều trị toàn thân trong các trường hợp bệnh tiến triển hoặc tái phát.
– Điều trị đích và điều trị miễn dịch: Được cân nhắc trong một số trường hợp phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành, giúp mở rộng cơ hội điều trị cho người bệnh.
Việc điều trị cần được thực hiện tại các cơ sở chuyên khoa ung bướu với sự phối hợp của nhiều chuyên ngành như ngoại khoa, xạ trị, nội khoa ung bướu, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh và dinh dưỡng nhằm đạt hiệu quả tối ưu.
Có thể phòng ngừa ung thư amydan không?
Mặc dù không thể phòng ngừa hoàn toàn, mỗi người có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách:
– Không hút thuốc lá, thuốc lào và tránh hít phải khói thuốc.
– Hạn chế sử dụng rượu bia.
– Tiêm vắc xin HPV theo khuyến cáo, góp phần giảm nguy cơ mắc các ung thư liên quan đến HPV.
– Duy trì vệ sinh răng miệng tốt, điều trị triệt để các bệnh lý tai mũi họng.
– Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây tươi.
– Khám sức khỏe định kỳ và đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường kéo dài.
Khuyến cáo của bác sĩ
Đa số các trường hợp ung thư amydan ở giai đoạn đầu có triệu chứng không rõ ràng, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với các bệnh lý viêm nhiễm thông thường. Chính vì vậy, người dân không nên tự điều trị kéo dài khi đau họng, nuốt vướng hoặc nổi hạch cổ mà không xác định được nguyên nhân.
Việc thăm khám sớm giúp phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn đầu, tạo điều kiện lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, nâng cao hiệu quả điều trị, bảo tồn chức năng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.
=> Phát hiện sớm – Chẩn đoán chính xác – Điều trị kịp thời là chìa khóa nâng cao hiệu quả điều trị ung thư amydan.
