Dinh dưỡng đúng cách – Nâng đỡ thể trạng – Đồng hành cùng người bệnh
Trong quá trình xạ trị ung thư vùng đầu cổ, người bệnh có thể gặp các tác dụng phụ như khô miệng, đau rát niêm mạc miệng, thay đổi vị giác, đau khi nuốt hoặc chán ăn. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn uống, làm tăng nguy cơ sụt cân và suy dinh dưỡng. Vậy người bệnh cần ăn uống như thế nào để duy trì thể trạng và hỗ trợ quá trình điều trị?
ƯU TIÊN THỨC ĂN MỀM, ẨM, DỄ NUỐT
Khi miệng và họng bị đau rát, người bệnh nên lựa chọn các món ăn mềm, dễ nhai, dễ nuốt như cháo thịt, súp, trứng hấp, cá hấp mềm, đậu phụ non hoặc rau củ nấu nhừ.
Nên điều chỉnh nhiệt độ và độ đặc của thức ăn theo khả năng dung nạp của từng người bệnh. Tránh các món quá nóng, cay, chua, cứng hoặc khô nếu chúng làm tăng cảm giác đau rát.
BỔ SUNG ĐỦ CHẤT ĐẠM VÀ NĂNG LƯỢNG
Thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ và các thực phẩm giàu protein phù hợp giúp cung cấp dưỡng chất cần thiết để duy trì khối cơ và thể trạng.
Nếu người bệnh ăn được ít trong mỗi bữa, có thể chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày, lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng và protein phù hợp với khả năng ăn uống.
Không nên kiêng khem quá mức hoặc tự ý sử dụng các sản phẩm được quảng cáo có tác dụng điều trị ung thư.
UỐNG ĐỦ NƯỚC, CHỦ ĐỘNG CHĂM SÓC KHOANG MIỆNG
Khô miệng và đau khi nuốt có thể khiến người bệnh ngại uống nước. Hãy khuyến khích người bệnh uống từng ngụm nhỏ, chia đều trong ngày nếu nuốt an toàn và không có chỉ định hạn chế dịch.
Đồng thời, cần vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng, sử dụng bàn chải lông mềm và thực hiện các biện pháp chăm sóc khoang miệng theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
KHÔNG CỐ ÉP ĂN KHI NGƯỜI BỆNH NUỐT KHÓ
Khi xuất hiện tình trạng đau nhiều, khó nuốt hoặc ăn uống giảm rõ rệt, người bệnh cần được đánh giá để có phương án hỗ trợ phù hợp.
Nếu thường xuyên ho, sặc khi ăn uống, không thể uống đủ nước hoặc có dấu hiệu mất nước, hãy báo ngay cho bác sĩ, điều dưỡng. Không tự cố ăn hoặc uống khi việc nuốt không an toàn.
NHẬN BIẾT SỚM CÁC DẤU HIỆU BẤT THƯỜNG
Người bệnh và gia đình cần chủ động thông báo với nhân viên y tế khi xuất hiện:
Đau rát miệng, họng tăng lên.
Ăn uống kém kéo dài hoặc sụt cân.
Khó nuốt tăng dần, ho hoặc sặc khi ăn uống.
Uống không đủ nước, tiểu ít hoặc chóng mặt.
Sốt hoặc các biểu hiện bất thường khác.
Đặc biệt, khó thở hoặc không thể nuốt nước bọt là những dấu hiệu cần được trợ giúp y tế khẩn cấp.
THÔNG ĐIỆP TỪ ĐỘI NGŨ ĐIỀU DƯỠNG KHOA XẠ ĐẦU CỔ
Dinh dưỡng hợp lý là một phần quan trọng trong chăm sóc người bệnh ung thư. Sự quan tâm của gia đình, việc phát hiện sớm các khó khăn trong ăn uống và sự phối hợp chặt chẽ với nhân viên y tế sẽ góp phần giúp người bệnh duy trì thể trạng, nâng cao chất lượng cuộc sống trong quá trình điều trị.
=> Đừng âm thầm chịu đựng khi ăn uống khó khăn. Hãy chia sẻ với bác sĩ và điều dưỡng để được hướng dẫn, hỗ trợ kịp thời!
Tác giả bài viết: ĐD CKI Nguyễn Hữu Quế – Điều dưỡng trưởng Khoa Xạ I, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An
Hiệu đính: ThS.BSCKII. Nguyễn Văn Việt – Trưởng Khoa Xạ I, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An
