Trong quá trình điều trị ung thư, người bệnh thường phải đối mặt với nhiều tác dụng không mong muốn do bệnh lý và các phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Một trong những tình trạng thường gặp nhưng dễ bị bỏ qua là nấm thực quản. Các triệu chứng như nuốt đau, nuốt vướng hoặc đau sau xương ức rất dễ nhầm lẫn với viêm họng hay bệnh trào ngược dạ dày thực quản, khiến người bệnh chậm được chẩn đoán và điều trị.
Hình ảnh nhiễm nấm ở miệng
Nấm thực quản (Esophageal candidiasis) là tình trạng nhiễm trùng niêm mạc thực quản do nấm, chủ yếu là Candida albicans. Đây là loại nấm men vốn tồn tại với số lượng nhỏ trong khoang miệng và đường tiêu hóa của người khỏe mạnh mà không gây bệnh. Tuy nhiên, khi hệ miễn dịch suy giảm, nấm có thể phát triển quá mức và gây tổn thương niêm mạc thực quản.
Bệnh nhân ung thư là nhóm có nguy cơ cao mắc nấm thực quản do tình trạng suy giảm miễn dịch. Bản thân tế bào ung thư có thể làm rối loạn chức năng miễn dịch của cơ thể. Bên cạnh đó, hóa trị thường gây giảm số lượng bạch cầu, làm suy yếu khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh. Xạ trị vùng đầu cổ có thể làm tổn thương niêm mạc và giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Ngoài ra, việc sử dụng kháng sinh kéo dài, corticosteroid hoặc các thuốc ức chế miễn dịch, cùng với tuổi cao, suy dinh dưỡng và ăn uống kém cũng góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm nấm. Chính vì vậy, người bệnh ung thư thường rơi vào tình trạng suy giảm miễn dịch do nhiều yếu tố kết hợp, tạo điều kiện cho các bệnh nhiễm trùng cơ hội như nấm Candida phát triển.
Hình ảnh nấm thực quản trên nội soi
Triệu chứng thường gặp nhất của nấm thực quản là nuốt khó và nuốt đau. Người bệnh cũng có thể cảm thấy vướng nghẹn khi nuốt, đau sau xương ức, ợ nóng, buồn nôn, nôn hoặc đau vùng thượng vị. Một số trường hợp hoàn toàn không có biểu hiện rõ ràng và chỉ được phát hiện khi nội soi. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể ăn uống khó khăn, dẫn đến mất nước, sụt cân và suy dinh dưỡng.
Nội soi thực quản là phương pháp chẩn đoán có giá trị nhất, giúp quan sát trực tiếp các tổn thương đặc trưng của nấm trên niêm mạc thực quản và định hướng điều trị phù hợp.
Nếu không được điều trị kịp thời, nấm thực quản có thể gây loét hoặc hẹp thực quản, chảy máu đường tiêu hóa, suy dinh dưỡng và trong những trường hợp nặng có thể dẫn đến nhiễm nấm huyết, đe dọa tính mạng người bệnh.
Để phòng ngừa nấm thực quản, người bệnh cần giữ vệ sinh răng miệng sạch sẽ, duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý nhằm nâng cao sức đề kháng, tuân thủ phác đồ điều trị ung thư và không tự ý sử dụng kháng sinh hoặc corticosteroid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu như nuốt đau, nuốt khó, nuốt vướng hoặc có biểu hiện nấm miệng, người bệnh cần thông báo ngay cho nhân viên y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Nấm thực quản là bệnh lý có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Việc nhận biết đúng các triệu chứng, chủ động thăm khám và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp người bệnh giảm nguy cơ biến chứng, duy trì dinh dưỡng và nâng cao chất lượng cuộc sống trong suốt quá trình điều trị ung thư.
Tác giả: Bs. Bùi Thị Thuỳ Linh
Hiệu đính: Bs. Trần Đình Tín
