Đối với người bệnh ung thư, hành trình điều trị không chỉ là cuộc chiến chống lại bệnh tật mà còn là quá trình đối mặt với nhiều nguy cơ sức khỏe khác, trong đó nhiễm khuẩn là một trong những thách thức đáng lo ngại. Nhiều bệnh nhân phải trải qua phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc các liệu pháp điều trị chuyên sâu khiến hệ miễn dịch suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng và các biến chứng liên quan. Chính vì vậy, bên cạnh việc nâng cao chất lượng chuyên môn điều trị, việc xây dựng một môi trường chăm sóc an toàn luôn là yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ người bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị.
Tại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An, công tác kiểm soát nhiễm khuẩn được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm trong bệnh viện. Bên cạnh việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình chuyên môn, bệnh viện luôn chú trọng công tác vệ sinh môi trường, làm sạch và khử khuẩn các khu vực khám chữa bệnh, góp phần tạo dựng môi trường điều trị an toàn cho người bệnh, người nhà và nhân viên y tế.
Nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc sức khỏe (Healthcare-Associated Infection – HAI) hiện vẫn là một trong những thách thức lớn đối với hệ thống y tế trên toàn thế giới. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 7% người bệnh tại các quốc gia có thu nhập cao và 15% người bệnh tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình mắc ít nhất một nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế trong quá trình điều trị. Những trường hợp nhiễm khuẩn này không chỉ làm kéo dài thời gian nằm viện, gia tăng chi phí điều trị mà còn làm tăng nguy cơ tử vong, thúc đẩy tình trạng kháng kháng sinh và tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế.
Trong nhiều năm qua, các chương trình kiểm soát nhiễm khuẩn trên thế giới đã chứng minh rằng phần lớn các trường hợp nhiễm khuẩn bệnh viện có thể được phòng ngừa thông qua những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả như vệ sinh tay, thực hành vô khuẩn, sử dụng phương tiện phòng hộ cá nhân và kiểm soát môi trường chăm sóc y tế. Trong đó, môi trường bệnh viện được xem là một mắt xích quan trọng trong chuỗi phòng ngừa lây nhiễm nhưng đôi khi chưa nhận được sự quan tâm đúng mức.
Khi nhắc đến nguy cơ lây truyền nhiễm khuẩn trong bệnh viện, nhiều người thường nghĩ đến các thủ thuật xâm lấn hoặc sự tiếp xúc trực tiếp giữa nhân viên y tế và người bệnh. Tuy nhiên, môi trường chăm sóc y tế cũng đóng vai trò quan trọng trong sự tồn tại và phát tán của các vi sinh vật gây bệnh. Nhiều nghiên cứu cho thấy các tác nhân gây bệnh thường gặp như Staphylococcus aureus kháng methicillin (MRSA), Acinetobacter baumannii, Klebsiella pneumoniae hay Enterococcus kháng vancomycin có khả năng tồn tại trên các bề mặt khô từ nhiều giờ đến nhiều tháng. Chúng có thể hiện diện trên thành giường bệnh, bàn thủ thuật, máy đo huyết áp, xe tiêm, tay nắm cửa, nút bấm thang máy và nhiều vật dụng được sử dụng hằng ngày trong bệnh viện.
Môi trường tuy không phải là nguồn lây truyền trực tiếp duy nhất nhưng lại đóng vai trò như một “kho chứa” và “trạm trung chuyển” của vi sinh vật. Khi các bề mặt bị ô nhiễm kết hợp với việc vệ sinh tay chưa đầy đủ hoặc quy trình làm sạch chưa đạt yêu cầu, nguy cơ lây truyền chéo sẽ gia tăng đáng kể. Đặc biệt đối với bệnh nhân ung thư, những người có sức đề kháng suy giảm, chỉ một tác nhân gây bệnh tưởng chừng đơn giản cũng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến tiến độ điều trị và chất lượng cuộc sống.
Một trong những quan niệm phổ biến hiện nay là đánh đồng giữa “sạch về cảm quan” và “an toàn về mặt vi sinh”. Trên thực tế, phần lớn vi sinh vật gây bệnh không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Một bề mặt sáng bóng, không có bụi bẩn hoặc vết bẩn hữu hình vẫn có thể tồn tại số lượng lớn vi sinh vật nếu chưa được làm sạch và khử khuẩn đúng quy trình. Chính vì vậy, vệ sinh môi trường bệnh viện không đơn thuần là hoạt động làm sạch mà phải được tiếp cận như một hoạt động chuyên môn dựa trên bằng chứng khoa học. Nhiều cơ sở y tế hiện nay đã áp dụng các phương pháp giám sát khách quan như đánh giá ATP phát quang sinh học, giám sát vi sinh môi trường và kiểm tra tuân thủ quy trình nhằm bảo đảm hiệu quả làm sạch thực sự.
Mục tiêu cuối cùng của công tác vệ sinh môi trường không chỉ là tạo ra một không gian bệnh viện sạch đẹp, khang trang mà quan trọng hơn là giảm thiểu nguy cơ tồn lưu và phát tán các tác nhân gây bệnh. Các bằng chứng khoa học đã chỉ ra rằng việc duy trì vệ sinh tay, làm sạch và khử khuẩn môi trường đúng quy định có thể giúp giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm khuẩn liên quan đến chăm sóc y tế. Một môi trường điều trị được kiểm soát tốt không chỉ góp phần giảm nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện mà còn giúp hạn chế việc sử dụng kháng sinh không cần thiết, ngăn ngừa sự xuất hiện của vi khuẩn đa kháng thuốc, rút ngắn thời gian điều trị và giảm chi phí cho người bệnh.
Đối với các cơ sở điều trị ung thư, nơi tập trung nhiều người bệnh có hệ miễn dịch suy giảm, việc duy trì môi trường bệnh viện an toàn càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi khu vực điều trị sạch sẽ, mỗi quy trình vệ sinh được thực hiện đúng kỹ thuật và mỗi bề mặt nguy cơ cao được kiểm soát hiệu quả đều góp phần tạo nên một “hàng rào bảo vệ” vững chắc cho người bệnh. Đây cũng là một trong những yếu tố góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế và củng cố niềm tin của người dân đối với bệnh viện.
Xây dựng môi trường bệnh viện an toàn là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống y tế, từ công tác quản lý, xây dựng quy trình, đào tạo nhân viên, giám sát chất lượng đến việc tuân thủ các quy định kiểm soát nhiễm khuẩn trong thực hành hằng ngày. Mỗi lần vệ sinh tay đúng thời điểm, mỗi bề mặt được làm sạch đúng kỹ thuật và mỗi dụng cụ được xử lý đúng quy trình đều góp phần cắt đứt chuỗi lây truyền vi sinh vật, bảo vệ người bệnh và nhân viên y tế.
Môi trường bệnh viện có thể không phải là yếu tố dễ nhận thấy nhất trong công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, nhưng lại chính là “lá chắn thầm lặng” bảo vệ người bệnh mỗi ngày. Mỗi bề mặt sạch là thêm một lớp bảo vệ, mỗi quy trình được thực hiện đúng là thêm một cơ hội phòng ngừa nhiễm khuẩn. Bảo vệ môi trường bệnh viện hôm nay chính là bảo vệ người bệnh, bảo vệ nhân viên y tế và góp phần xây dựng một môi trường chăm sóc an toàn, chất lượng, hướng tới sự phát triển bền vững của ngành y tế trong tương lai.
