Ung thư tiền liệt tuyến (UTTLT) là một trong những ung thư phổ biến nhất ở nam giới. Theo GLOBOCAN 2022, tại Việt Nam mỗi năm có khoảng 5.875 trường hợp mắc mới và gần 2.800 trường hợp tử vong do căn bệnh này. Mặc dù tỷ lệ mắc có xu hướng gia tăng theo tuổi thọ dân số, nhưng nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, ung thư tiền liệt tuyến có tiên lượng rất tốt và nhiều trường hợp có thể điều trị khỏi hoàn toàn.
1. Triệu chứng ung thư tiền liệt tuyến ?
Ở giai đoạn sớm, ung thư tiền liệt tuyến thường tiến triển âm thầm và không có triệu chứng rõ ràng.
Các dấu hiệu cảnh báo UT TLT: tiểu khó, tiểu nhiều lần, tiểu không tự chủ, tiểu máu, thậm chí là bí tiểu, tinh dịch có máu…
Một số dấu hiệu khi bệnh đã ở giai đoạn tiến triển, di căn: mệt mỏi do thiếu máu, gầy sút cân, đau xương do di căn, đau bụng, đau tầng sinh môn…
2. Ai có nguy cơ mắc ung thư tiền liệt tuyến?
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:
Tuổi: Đây là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Nguy cơ mắc bệnh tăng rõ rệt sau 50 tuổi.
Tiền sử gia đình: Người có bố, anh hoặc em trai mắc ung thư tiền liệt tuyến có nguy cơ mắc bệnh cao gấp khoảng 2–3 lần so với người bình thường.
Yếu tố di truyền: Một số đột biến gen, đặc biệt BRCA2, làm tăng nguy cơ mắc bệnh và liên quan đến nguy cơ mắc bệnh ở độ tuổi trẻ hơn.
Chủng tộc: Nam giới da đen có nguy cơ mắc và tử vong do ung thư tiền liệt tuyến cao hơn các chủng tộc khác.
3. Nên khám, tầm soát ung thư tiền liệt tuyến khi nào ?
Theo các khuyến cáo hiện nay, việc tầm soát ung thư tiền liệt tuyến cần được cá thể hóa, sau khi người bệnh được bác sĩ tư vấn về lợi ích và những hạn chế của xét nghiệm.
Việc khám và tầm soát nên được cân nhắc ở các đối tượng sau:
– Nam giới từ 50 tuổi trở lên có tuổi thọ kỳ vọng trên 10 năm.
– Nam giới từ 45 tuổi trở lên nếu có tiền sử gia đình mắc ung thư tiền liệt tuyến.
– Nam giới từ 40 tuổi nếu mang đột biến gen BRCA2 hoặc thuộc nhóm nguy cơ rất cao.
4. Các phương pháp tầm soát ung thư tuyến tiền liệt hiện nay.
– Khai thác triệu chứng và yếu tố nguy cơ.
- Thăm trực tràng bằng ngón tay.
- Xét nghiệm máu định lượng giá trị PSA, một kháng nguyên đặc hiệu của tuyến tiền liệt, được dùng để tầm soát, chẩn đoán và theo dõi điều trị ung thư tuyến tiền liệt.
- Siêu âm ổ bụng.
Những bệnh nhân có dấu hiệu nghi ngờ khi tầm soát sẽ được nhập viện và làm thêm các cận lâm sàng cần thiết: sinh thiết tiền liệt tuyến, chụp cộng hưởng từ, chụp cắt lớp vi tính, xạ hình xương…
Bệnh ung thư tuyến tiền liệt có thể được chữa khỏi nếu được phát hiện sớm, đồng thời giảm được chi phí điều trị và các biến chứng có thể gặp sau quá trình điều trị.
Khi ở giai đoạn muộn, việc điều trị khối u thường khó khăn hơn do khối u đã xâm lấn xung quanh hoặc di căn. Khi đó người bệnh sẽ phải trải qua các biện pháp điều trị nặng nề hơn, có thể gây ra nhiều biến chứng. Thêm vào đó, chi phí điều trị cũng sẽ tốn kém hơn rất nhiều, thời gian sống cũng ngắn đi. Vì vậy, việc đi khám, kiểm tra sức khỏe thường xuyên, tầm soát UTTLT khi có các triệu chứng đường tiết niệu hoặc yếu tố nguy cơ là rất quan trọng.
Tác giả: Ths.Bs Lê Thị Hoa – Khoa Nội V – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An
Hiệu đính: Ths.Bs Nguyễn Ngọc Tú – Phó trưởng khoa Nội V – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị một số bệnh ung bướu, Bộ y tế, 2020.
- NCCN, 2026.
