Tết Nguyên Đán là thời khắc của sum vầy, là lúc mâm cơm gia đình đầy ắp những món ngon truyền thống: Bánh chưng xanh, thịt mỡ, dưa hành… Tuy nhiên, với các chiến binh K (bệnh nhân ung thư), mâm cỗ Tết đôi khi lại mang theo nỗi lo lắng: “Ăn gì để không ảnh hưởng đến sức khỏe?”, “Món này có kỵ với thuốc không?”…
Cùng tham khảo ngay cẩm nang dinh dưỡng “Đúng – Đủ – Lành” để vừa giữ trọn hương vị Tết, vừa hỗ trợ quá trình điều trị và hồi phục.
1. Những thực phẩm nào tốt cho bệnh nhân ung thư ngày tết?
Để cơ thể có đủ sức đề kháng chống lại bệnh tật và tác dụng phụ của điều trị, chế độ ăn cần ưu tiên sự thanh đạm và giàu dưỡng chất:
– Rau xanh và củ quả tươi: Hãy làm phong phú mâm cỗ Tết bằng các món nộm, salad, rau luộc (súp lơ, cà rốt, cà chua…). Chúng chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa giúp tăng cường miễn dịch.
– Protein chất lượng cao: Thay vì các loại thịt đỏ chế biến sẵn, hãy ưu tiên cá, thịt gà (bỏ da), tôm, trứng… chế biến dưới dạng hấp, luộc hoặc hầm mềm để dễ tiêu hóa.
– Các loại hạt ngày Tết: Hạt bí, hạt hướng dương, hạt điều, hạnh nhân… là nguồn cung cấp chất béo tốt và protein thực vật tuyệt vời. Lưu ý: Chọn loại hạt nguyên vị, ít tẩm ướp muối/đường.
– Uống đủ nước: Nước lọc, nước ép trái cây ít đường hoặc nước canh rau củ. Điều này giúp đào thải độc tố do hóa trị/xạ trị tốt hơn.
Ảnh minh họa Bệnh nhân ung thư nên ưu tiên đồ ăn thanh đạm, giàu chất dinh dưỡng trong những ngày Tết nguyên đán.
2. Bệnh nhân ung thư cần hạn chế những loại thực phẩm nào trong ngày Tết?
Những món ăn truyền thống tuy ngon nhưng có thể gây khó tiêu, đầy bụng hoặc không tốt cho tế bào:
– Bánh Chưng, Bánh Tét: Quá nhiều năng lượng, nếp gây khó tiêu, nhân thịt mỡ gây ngấy.
Lời khuyên: Chỉ nên ăn một lượng nhỏ vào bữa sáng hoặc trưa (khoảng 1 góc nhỏ). Hạn chế tối đa bánh chưng rán ngấm dầu mỡ.
– Thực phẩm chế biến sẵn (Giò chả, xúc xích, lạp xưởng): Chứa nhiều chất bảo quản (nitrit/nitrat) và muối, không tốt cho gan và thận đang yếu.
Lời khuyên: Hạn chế tối đa. Nên thay bằng thịt tươi nấu chín.
Ảnh minh họa Các thực phẩm bệnh nhân ung thư nên tránh trong những ngày Tết.
– Dưa muối, hành nén: Thực phẩm lên men chứa nhiều muối, có thể chứa vi khuẩn nếu không làm sạch, gây kích ứng dạ dày.
Lời khuyên: Người đang truyền hóa chất, có hệ miễn dịch yếu hoặc loét miệng/dạ dày nên tránh tuyệt đối.
– Bánh kẹo, mứt Tết, nước ngọt: Lượng đường cao làm tăng đường huyết nhanh và có thể tạo môi trường viêm nhiễm.
Lời khuyên: Thay thế bằng trái cây tươi ít ngọt (bưởi, táo, ổi…).
– Rượu bia và chất kích thích: Đây là nhóm CẤM KỴ để bảo vệ gan và không làm giảm tác dụng của thuốc điều trị.
* Một số lưu ý cho người bệnh ung thư:
– Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì ép bệnh nhân ăn quá no vào 3 bữa chính, hãy chia thành 5-6 bữa nhỏ trong ngày để giảm áp lực lên hệ tiêu hóa.
– Ăn chín, uống sôi: Tuyệt đối đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Hệ miễn dịch của bệnh nhân ung thư rất nhạy cảm, chỉ một chút thực phẩm tái/sống cũng có thể gây nhiễm trùng.
– Tôn trọng khẩu vị: Ngày Tết, hãy để người bệnh ăn những gì họ cảm thấy ngon miệng (trong giới hạn cho phép). Tinh thần vui vẻ, thoải mái là “liều thuốc” quý giá nhất.
Ung thư không có nghĩa là phải “đoạn tuyệt” với Tết. Một chế độ ăn uống thông minh, cân bằng sẽ giúp bệnh nhân có thêm sức mạnh để chiến đấu và tận hưởng những khoảnh khắc quý giá bên gia đình.
Tác giả: Bs. Nguyễn Thị Phương Thảo – Khoa Nội II – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An
Hiệu đính: Ths. Bs Nguyễn Thị Đào – Khoa Nội II – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An
