Ung thư vú là một trong những bệnh lý ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ. Hiện nay, với sự tiến bộ của y học, các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hoá trị, xạ trị, liệu pháp nội tiết hay liệu pháp nhắm trúng đích đã giúp cải thiện tiên lượng rõ rệt. Tuy nhiên, quá trình điều trị thường đi kèm nhiều tác dụng phụ như: mệt mỏi, chán ăn, sút cân, buồn nôn, rối loạn tiêu hoá hoặc suy giảm miễn dịch.
Trong bối cảnh đó, dinh dưỡng y học đóng vai trò then chốt, không chỉ để duy trì thể trạng mà còn giúp nâng cao hiệu quả điều trị, hạn chế biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
1. Vai trò của dinh dưỡng trong điều trị ung thư vú
– Giúp bệnh nhân giữ cân nặng ổn định, tránh suy dinh dưỡng hoặc béo phì – cả hai đều có thể ảnh hưởng đến kết quả điều trị.
– Tăng cường khả năng dung nạp các phương pháp điều trị, giảm nguy cơ gián đoạn phác đồ.
– Hỗ trợ phục hồi mô sau phẫu thuật, tăng cường sức đề kháng, giảm nguy cơ nhiễm trùng.
– Giảm tác dụng phụ: Một số thực phẩm và cách ăn uống hợp lý có thể làm dịu buồn nôn, mệt mỏi hoặc rối loạn tiêu hoá.
2. Nguyên tắc dinh dưỡng dành cho bệnh nhân ung thư vú
2.1 Đa dạng và cân đối
– Kết hợp đầy đủ 4 nhóm chất: đạm – tinh bột – chất béo lành mạnh – vitamin & khoáng chất.
– Tránh ăn quá đơn điệu vì dễ thiếu vi chất cần thiết.
2.2 Bổ sung đạm chất lượng cao
– Thịt nạc, cá, trứng, sữa, đậu phụ, đậu nành và chế phẩm từ đậu.
– Đạm giúp tái tạo mô, phục hồi cơ thể và tăng cường hệ miễn dịch.
2.3 Rau xanh & trái cây tươi
– Cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hoá (vitamin C, E, carotenoid, flavonoid).
– Hỗ trợ giảm stress oxy hoá và bảo vệ tế bào.
2.4 Chất béo lành mạnh
– Ưu tiên dầu thực vật (dầu oliu, dầu hạt cải, dầu hướng dương), quả bơ, hạt óc chó, hạt chia, hạt lanh.
– Hạn chế mỡ động vật, bơ thực vật và thực phẩm chiên rán nhiều dầu.
2.5 Tinh bột tốt
– Nên dùng ngũ cốc nguyên hạt, gạo lứt, khoai lang, yến mạch… để cung cấp năng lượng bền vững.
– Giảm tinh bột tinh chế (bánh kẹo, nước ngọt, bánh mì trắng).
2.6 Uống đủ nước
– 1,5 – 2 lít/ngày. Có thể dùng thêm nước ép rau củ quả tươi, sữa, súp.
– Tránh đồ uống có cồn, có gas và nhiều đường.
2.7 Chia nhỏ bữa ăn
– 5–6 bữa/ngày, lượng vừa phải để dễ hấp thu, giảm cảm giác buồn nôn, đầy bụng.
* Lưu ý: Những thực phẩm cần hạn chế:
– Thực phẩm chế biến sẵn (xúc xích, thịt hun khói, đồ hộp, mì ăn liền).
– Đồ ăn nhiều dầu mỡ, chiên rán.
– Thức ăn nhanh, bánh kẹo ngọt, nước ngọt có gas.
– Rượu bia và thuốc lá – yếu tố làm tăng nguy cơ tái phát và biến chứng.
3. Một số thắc mắc thường gặp đối với bệnh nhân ung thư vú
3.1 Người bệnh ung thư vú có sử dụng được đậu nành/ chế phẩm từ đậu nành không ?
Đối với bệnh nhân ung thư vú không sử dụng thuốc nội tiết, dùng ngày 1-2 ly sữa đậu nành hoặc các chế phẩm từ đậu rất tốt, mang lại 1 số lợi ích tuyệt vời cho sức khỏe.
Ảnh minh họa đối với bệnh nhân ung thư vú không sử dụng thuốc nội tiết, dùng ngày 1-2 ly sữa đậu nành hoặc các chế phẩm từ đậu rất tốt.
– Ngăn ngừa loãng xương: Chất phytoestrogen có trong đậu nành giúp hấp thụ canxi trong cơ thể.
– Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch: Sữa đậu nành có chất béo bão hòa và không có cholesterol, có thể làm ức chế sự vận chuyển cholesterol đi vào máu.
– Chống lão hóa da: các acid béo omega – và omega 6 cũng như chất chống oxy hóa giúp cản trở lão hóa da, ngoài ra còn giúp cải thiện tính lưu chuyển của mạch máu giúp cơ thể chống chịu được sự thay đổi của huyết áp
3.2 Những đối tượng nào không sử dụng được sữa đậu nành?
– Sữa đậu nành có tính lạnh nên không phù hợp với những người có đường ruột kém, sẽ gây tình trạng ợ hơi, đầy bụng, đau bụng.
– Người bị Gout: trong sữa đậu nành có chứa purine, đây là chất nếu cơ thể không chuyển hóa hết sẽ làm cho bệnh càng trầm trọng hơn.
– Người uống thuốc kháng sinh: những loại thuốc kháng sinh chứa erythromycin nếu kết hợp với sữa đậu nành sẽ gây phản ứng hóa học, làm giảm tác dụng của thuốc.
Một chế độ dinh dưỡng khoa học chính là “người đồng hành thầm lặng” giúp bệnh nhân ung thư vú vượt qua khó khăn, nâng cao sức khoẻ và chất lượng cuộc sống.
Tác giả: Điều dưỡng Nguyễn Ngọc Linh – Khoa Nội 4 – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An.
Hiệu đính: BS.CKII Phạm Thị Hoàng Phượng- Trưởng Khoa Nội 4 – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An.
