Ung thư bàng quang là bệnh lý ác tính thường gặp nhất của hệ tiết niệu, khi chẩn đoán khoảng 25% bệnh nhân đã có xâm lấn cơ. Ung thư bàng quang xâm lấn lớp cơ (Muscle-Invasive Bladder Cancer – MIBC) có nguy cơ tái phát và di căn cao nếu không được điều trị tích cực ngay từ đầu.
Hình 1: Ung thư bàng quang xâm lấn lớp cơ (T2-T4)
Trước đây điều trị chuẩn đối với nhóm bệnh nhân ung thư bàng quang xâm lấn lớp cơ là phẫu thuật cắt bàng quang triệt căn kèm nạo hạch chậu, sau đó điều trị bổ trợ bằng hoá chất hoặc miễn dịch tuỳ từng trường hợp. Tuy nhiên, xu hướng đang dịch chuyển về điều trị tân bổ trợ (bổ trợ trước phẫu thuật). Nhiều nghiên cứu đã chứng minh điều trị tân bổ trợ góp phần cải thiện tiên lượng sống còn cho bệnh nhân MIBC. Trong điều trị tân bổ trợ, phẫu thuật vẫn là điều trị nền tảng, hóa trị tân bổ trợ dựa trên phác đồ chứa cisplatin (như MVAC hoặc gemcitabine–cisplatin) giúp tăng tỷ lệ đáp ứng hoàn toàn về mô bệnh học (pCR) và cải thiện sống còn toàn bộ khoảng 5–8% sau 5 năm. Tuy nhiên, không phải tất cả bệnh nhân đều phù hợp với cisplatin do tuổi cao, suy thận hoặc bệnh lý đi kèm.
Gần đây, liệu pháp miễn dịch nổi lên như một hướng đi đầy triển vọng. Các thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (immune checkpoint inhibitors) như Durvalumab, Pembrolizumab, Nivolumab và Enfortumab vedotin đã được nghiên cứu trong bối cảnh tân bổ trợ, cho thấy tỷ lệ pCR đáng khích lệ, đặc biệt ở nhóm bệnh nhân có biểu hiện PD-L1 cao hoặc có tải lượng đột biến khối u (TMB) lớn. Một số thử nghiệm pha II và III như nghiên cứu NIAGARA, ENERGIZE, KEYNOTE-866, KEYNOTE-B15/EV-304 kết hợp hóa trị và miễn dịch trước phẫu thuật, bước đầu ghi nhận tỷ lệ đáp ứng cao hơn so với hóa trị đơn thuần.
Bên cạnh đó, điều trị nhắm trúng đích cũng đang được nghiên cứu ở nhóm bệnh nhân có đột biến FGFR, mở ra cơ hội cá thể hóa điều trị trong tương lai.
Điều trị tân bổ trợ trong ung thư bàng quang xâm lấn lớp cơ đang chuyển mình mạnh mẽ, từ hóa trị kinh điển sang các chiến lược kết hợp đa mô thức dựa trên miễn dịch và sinh học phân tử. Việc cập nhật bằng chứng khoa học mới và lựa chọn điều trị cá thể hóa sẽ đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.
Tác giả: Bs. Hoàng Thị Hoa – Khoa Nội V – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An.
Hiệu đính: Ths.Bs Nguyễn Ngọc Tú – Phó Trưởng khoa Nội V – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An.
