Trong hành trình chăm sóc sức khỏe nam giới, có một vấn đề thường bị bỏ quên vì tâm lý chủ quan hoặc e ngại khi đi khám đó là các bệnh lý tuyến tiền liệt, đặc biệt là ung thư tuyến tiền liệt. Thực tế cho thấy, đây là một trong những loại ung thư thường gặp nhất ở nam giới lớn tuổi trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Tuy nhiên, điều đáng mừng là bệnh có thể phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nếu được tầm soát đúng thời điểm.
Vì vậy, nam giới sau 50 tuổi cần xem việc tầm soát tuyến tiền liệt định kỳ giống như kiểm tra huyết áp hay đường huyết – một thói quen chăm sóc sức khỏe cần thiết và lâu dài.
1. Tuyến tiền liệt là gì và vai trò quan trọng ra sao?
Tuyến tiền liệt là một cơ quan nhỏ thuộc hệ sinh dục nam, nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh đoạn đầu niệu đạo. Tuy kích thước chỉ tương đương một quả óc chó, nhưng tuyến tiền liệt có vai trò quan trọng:
- Sản xuất dịch nuôi dưỡng và bảo vệ tinh trùng
- Góp phần duy trì chức năng sinh sản nam giới
- Hỗ trợ quá trình xuất tinh
Theo thời gian, đặc biệt từ sau tuổi 50, tuyến tiền liệt dễ xuất hiện các thay đổi bệnh lý như: Phì đại lành tính tuyến tiền liệt, viêm tuyến tiền liệt, ung thư tuyến tiền liệt. Trong đó, ung thư tuyến tiền liệt là bệnh cần được quan tâm nhiều nhất do tỷ lệ mắc tăng nhanh theo tuổi.
2. Vì sao ung thư tuyến tiền liệt cần được tầm soát sớm?
Điểm đặc biệt của ung thư tuyến tiền liệt là: Giai đoạn sớm gần như không có triệu chứng rõ ràng, người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường trong nhiều năm và dễ bị nhầm với rối loạn tiểu tiện do tuổi già.
Nhiều trường hợp chỉ phát hiện bệnh khi đã xuất hiện biến chứng hoặc di căn, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.Trong khi đó, nếu phát hiện ở giai đoạn sớm tỷ lệ kiểm soát bệnh rất cao; điều trị ít xâm lấn hơn; bảo tồn tốt chức năng tiểu tiện và sinh hoạt; kéo dài tuổi thọ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Vì vậy, các chuyên gia y tế khuyến cáo nam giới cần tầm soát định kỳ dù chưa có triệu chứng.
3. Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Nam giới cần đi khám chuyên khoa sớm khi xuất hiện các biểu hiện sau:
- Tiểu khó, tia tiểu yếu hoặc tiểu ngắt quãng;
- Tiểu nhiều lần, đặc biệt về đêm;
- Cảm giác tiểu không hết;
- Tiểu gấp, tiểu buốt kéo dài;
- Đau vùng tầng sinh môn, vùng chậu hoặc thắt lưng;
- Có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch;
- Mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân.
Lưu ý: Những triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư nhưng cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ nguy cơ nguy hiểm.
4. Ai nên tầm soát tuyến tiền liệt?
Các khuyến cáo hiện nay cho thấy những nhóm sau nên kiểm tra định kỳ:
- Nam giới từ 50 tuổi trở lên;
- Nam giới từ 45 tuổi nếu có người thân mắc ung thư tuyến tiền liệt;
- Người có rối loạn tiểu tiện kéo dài;
- Người thừa cân, ít vận động hoặc mắc bệnh chuyển hóa;
- Người hút thuốc lá hoặc có lối sống không lành mạnh.
Tầm soát không chỉ phát hiện ung thư mà còn giúp phát hiện sớm các bệnh lý lành tính, tránh biến chứng bí tiểu hoặc nhiễm trùng tiết niệu.
5. Tầm soát tuyến tiền liệt gồm những gì?
Quy trình tầm soát tại cơ sở chuyên khoa thường diễn ra nhanh chóng và an toàn:
- Bước 1: Khám chuyên khoa tiết niệu – ung bướu: Bác sĩ đánh giá triệu chứng, tiền sử bệnh và yếu tố nguy cơ cá nhân.
- Bước 2: Xét nghiệm PSA trong máu: PSA (Prostate-Specific Antigen) là dấu ấn sinh học quan trọng giúp phát hiện sớm bất thường tuyến tiền liệt.
- Bước 3: Siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI): Giúp quan sát cấu trúc tuyến tiền liệt và phát hiện vùng nghi ngờ.
- Bước 4: Sinh thiết tuyến tiền liệt (khi cần thiết): Là tiêu chuẩn vàng để xác định chẩn đoán.
Thời gian kiểm tra thường nhanh, ít đau và được chỉ định cá thể hóa cho từng người bệnh.
6. Lợi ích của việc tầm soát định kỳ
Việc chủ động tầm soát mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Phát hiện bệnh khi chưa có triệu chứng;
- Tăng khả năng điều trị khỏi hoặc kiểm soát lâu dài;
- Giảm nguy cơ điều trị phức tạp;
- Tiết kiệm chi phí y tế về lâu dài;
- Duy trì chất lượng cuộc sống và sinh hoạt bình thường;
- Giảm lo lắng cho người bệnh và gia đình.
Một lần kiểm tra sức khỏe có thể giúp thay đổi hoàn toàn tiên lượng bệnh trong tương lai. Đừng đợi đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám, hãy duy trì thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ mỗi năm để bảo vệ sức khoẻ của bạn!
Tác giả bài viết: BS Hồ Bá Hưng – Tổ Ngoại Yêu cầu, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An.
Hiệu đính: BSCKII Nguyễn Văn Chương – Tổ trưởng Tổ Yêu cầu, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An.
