Gây mê nội soi tiêu hóa là phương pháp nội soi có sử dụng thuốc an thần hoặc thuốc gây mê để giúp bệnh nhân không cảm thấy đau, buồn nôn hay khó chịu trong suốt quá trình thăm khám. Đây là kỹ thuật hiện đại, giúp nâng cao trải nghiệm của người bệnh và hỗ trợ bác sĩ quan sát rõ hơn các tổn thương trong đường tiêu hóa.
- Lợi ích lâm sàng của gây mê nội soi tiêu hóa
Nội soi gây mê không chỉ mang lại sự thoải mái cho bệnh nhân mà còn giúp bác sĩ thực hiện các kỹ thuật can thiệp một cách chính xác và hiệu quả hơn. Một số vai trò quan trọng bao gồm:
- Chẩn đoán bệnh lý tiêu hóa. Nội soi giúp phát hiện sớm các tổn thương như viêm loét, xuất huyết tiêu hóa, hẹp, khối u, polyp hoặc dị vật. Hình ảnh quan sát trực tiếp cho phép bác sĩ đánh giá toàn diện niêm mạc thực quản, dạ dày, tá tràng hoặc đại tràng.
- Lấy mẫu sinh thiết. Trong quá trình nội soi, bác sĩ có thể lấy mẫu mô tại vị trí nghi ngờ để làm giải phẫu bệnh (sinh thiết), giúp xác định chính xác bản chất tổn thương, ví dụ như phát hiện tế bào loạn sản, dị sản hoặc ung thư hóa.
- Can thiệp điều trị. Nội soi còn hỗ trợ các thủ thuật điều trị như cắt polyp, nong chỗ hẹp, thắt búi tĩnh mạch thực quản, cầm máu ổ loét, lấy dị vật hoặc đặt ống thông dinh dưỡng.
- Ưu điểm và hạn chế của gây mê nội soi tiêu hoá
Ưu điểm
- Giảm cảm giác khó chịu, buồn nôn, sợ hãi và đau đớn cho bệnh nhân
- Giúp quá trình nội soi diễn ra thuận lợi, giảm thời gian thăm khám
- Hạn chế nguy cơ bệnh nhân phản xạ ho, nôn khiến tổn thương niêm mạc
- Có thể áp dụng cho nhiều đối tượng, kể cả người lớn tuổi, người có bệnh lý nền ổn định
- Tăng độ chính xác của chẩn đoán và chất lượng hình ảnh nội soi
Hạn chế
- Gây mê có thể gây tác dụng phụ như buồn ngủ kéo dài, nhức đầu, buồn nôn, hạ huyết áp (mức độ nhẹ và ít gặp)
- Chi phí cao hơn so với nội soi không gây mê
- Cần có bác sĩ gây mê hồi sức theo dõi trong và sau quá trình nội soi
Những trường hợp không nên gây mê nội soi tiêu hoá
Nội soi tiêu hóa gây mê tuy an toàn nhưng có thể không phù hợp với một số bệnh nhân có nguy cơ cao. Cần thận trọng hoặc tránh thực hiện trong các trường hợp:
- Bệnh nhân mắc bệnh tim mạch nặng như suy tim mất bù, rối loạn nhịp nặng, bệnh mạch vành không ổn định
- Bệnh nhân có bệnh phổi mạn tính như COPD, hen suyễn không kiểm soát, suy hô hấp
- Bệnh nhân có rối loạn đông máu hoặc đang sử dụng thuốc chống đông chưa điều chỉnh
- Có tiền sử dị ứng thuốc gây mê hoặc biến chứng gây mê trong quá khứ
- Trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc bệnh nhân có bệnh nền phức tạp cần đánh giá kỹ trước khi gây mê
Việc lựa chọn gây mê hay không cần được chỉ định và theo dõi sát sao bởi bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa phối hợp cùng bác sĩ gây mê hồi sức.
- Những lưu ý quan trọng khi thực hiện gây mê nội soi tiêu hoá
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, người bệnh cần tuân thủ các hướng dẫn dưới đây:
- Nhịn ăn đúng thời gian quy định: Không ăn uống ít nhất 6 giờ trước khi nội soi. Tránh các thức uống có màu (nước ngọt, sữa, cà phê…)
- Làm sạch ruột (đối với nội soi đại tràng): Uống thuốc nhuận tràng theo hướng dẫn và không ăn thực phẩm xơ bã trước ngày nội soi
- Khai báo đầy đủ tiền sử bệnh: Bao gồm dị ứng thuốc, bệnh lý mạn tính, thuốc đang sử dụng (đặc biệt là thuốc chống đông, thuốc tim mạch)
- Sau nội soi gây mê: Người bệnh cần nghỉ ngơi đến khi tỉnh hoàn toàn. Không tự lái xe hoặc vận hành máy móc trong vòng 24 giờ
- Chế độ ăn uống sau nội soi: Ăn nhẹ, dễ tiêu như cháo loãng, súp, sữa nguội. Tránh thức ăn cứng, cay nóng hoặc rượu bia trong ngày đầu
Tác giả bài viết: BS Lê Thanh Trà – Khoa Phẫu thuật – Gây mê hồi sức
Hiệu đính: BSCKI Nguyễn Hữu Lợi – Phụ trách khoa Phẫu thuật – Gây mê hồi sức
