Khái niệm kinh tế tuần hoàn (circular economy) là mô hình sử dụng tài nguyên hiệu quả: giảm phát sinh – tái sử dụng – tái chế – phục hồi. Trong y tế, áp dụng mô hình này có thể giảm phát sinh chất thải, đặc biệt nhựa và vật tư dùng một lần, đồng thời tiết kiệm chi phí và nâng cao chất lượng môi trường bệnh viện.
- Ứng dụng trong thiết bị, vật tư y tế
- Tái sử dụng thiết bị: Với những trang thiết bị y tế có khả năng khử khuẩn/tiệt khuẩn và tái sử dụng được (khay inox, dụng cụ phẫu thuật, ống nội soi, bình đựng…) thay vì dùng một lần.
- Vật tư tiêu hao thân thiện môi trường: Sử dụng bao bì, vỏ đựng, chai lọ dễ tái chế hoặc làm từ vật liệu có khả năng phân huỷ hoặc tái sử dụng.
- Phân loại và tái chế nhựa sạch: Nhựa không nhiễm dịch có thể được thu gom riêng để tái chế, thay vì chôn hoặc đốt.
- Lập kế hoạch vòng đời sản phẩm: Từ khâu mua sắm, sử dụng, thu hồi đến tái chế hoặc xử lý cuối cùng.
- Hợp tác giữa bệnh viện – nhà sản xuất – đơn vị thu gom, tái chế để xây dựng chuỗi giá trị tái sử dụng vật tư y tế.
- Lợi ích
- Giảm phát sinh chất thải – góp phần giảm chi phí xử lý cuối nguồn.
- Tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên – tiết kiệm vật tư, thiết bị, chi phí vận hành.
- Hình ảnh bệnh viện “xanh – sạch – bền vững” tăng niềm tin người bệnh và cộng đồng.
- Cải thiện môi trường làm việc cho nhân viên y tế và người bệnh.
- Thách thức và giải pháp gợi ý
Thách thức
- Một số thiết bị/ vật tư y tế không thể tái sử dụng vì yêu cầu vô khuẩn – phải dùng một lần.
- Thiếu hệ thống thu hồi, khử khuẩn, tái chế tại bệnh viện hoặc địa phương.
- Chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống tái sử dụng hoặc mua vật liệu thân thiện môi trường cao hơn.
- Cần thay đổi tư duy: từ việc “sử dụng rồi bỏ” sang “tái sử dụng, tái chế”.
- Thiếu số liệu, chưa đánh giá đầy đủ vòng đời môi trường (LCA) của vật tư y tế.
Giải pháp
- Khảo sát, phân loại vật tư/thiết bị có thể tái sử dụng an toàn trong bệnh viện; xây dựng danh mục và lộ trình thay thế dần vật tư dùng một lần bằng vật tư tái sử dụng hoặc thân thiện môi trường.
- Xây dựng hợp tác với đơn vị cung cấp vật tư y tế để lựa chọn sản phẩm có khả năng tái sử dụng hoặc tái chế.
- Đầu tư hệ thống khử khuẩn/tiệt khuẩn, thu gom vật tư nhựa sạch để tái chế.
- Đào tạo, nâng cao nhận thức cho nhân viên y tế về kinh tế tuần hoàn, về lợi ích từ việc tái sử dụng và tái chế.
- Theo dõi và báo cáo định kỳ lượng vật tư tái sử dụng, nhựa tiết giảm, chi phí tiết kiệm để ghi nhận hiệu quả và lan tỏa.
Kết luận
Việc áp dụng kinh tế tuần hoàn trong bệnh viện không chỉ là xu hướng hiện đại mà còn là nhiệm vụ cấp thiết để hướng tới y tế bền vững nhằm tối ưu hoá nguồn lực, giảm chi phí và hạn chế tác động môi trường. Với vai trò chuyên môn kiểm soát nhiễm khuẩn, để phát triển mô hình này tối đa, cần có khung pháp lý rõ ràng, công nghệ xử lý tiên tiến, cùng sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ sở y tế, nhà sản xuất và cơ quan quản
Tác giả: CN Hoàng Thị Hương – PTK Kiểm soát nhiễm khuẩn
