HƯỞNG ỨNG NGÀY THẾ GIỚI KHÔNG THUỐC LÁ 31/5 NĂM 2026 VẠCH TRẦN SỰ HẤP DẪN GIẢ TẠO – HÀNH ĐỘNG ĐỂ ĐẨY LÙI NẠN NGHIỆN NICOTINE VÀ THUỐC LÁ

Thuốc lá vẫn đang là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe cộng đồng trên toàn cầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thuốc lá cướp đi sinh mạng của hơn 8 triệu người, trong đó khoảng 1,3 triệu người tử vong do hút thuốc lá thụ động. Phần lớn những ca tử vong này hoàn toàn có thể phòng tránh nếu việc sử dụng thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine được kiểm soát hiệu quả. Nhằm tiếp tục bảo vệ thế hệ trẻ trước những chiến lược tiếp thị ngày càng tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá, WHO lựa chọn chủ đề của Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 năm 2026 là “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo – Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Chiến dịch hướng đến việc phơi bày những cách thức mà ngành công nghiệp thuốc lá đang sử dụng để thu hút người dùng mới thông qua các sản phẩm được thiết kế bắt mắt, đa dạng hương vị, quảng cáo trên nền tảng số và truyền tải những thông điệp sai lệch như “ít độc hại”, “an toàn hơn” hay “giúp cai thuốc lá”. Mục tiêu cuối cùng là bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên và cộng đồng trước nguy cơ nghiện nicotine.

Thực trạng đáng lo ngại tại Việt Nam

Tại Việt Nam, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đạt nhiều kết quả tích cực nhờ việc thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá và triển khai nhiều chính sách kiểm soát thuốc lá. Tuy nhiên, thuốc lá vẫn là nguyên nhân gây ra gánh nặng bệnh tật và tử vong rất lớn. Theo Bộ Y tế và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, mỗi năm Việt Nam có khoảng 104.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, bao gồm khoảng 84.500 trường hợp tử vong do hút thuốc chủ động và gần 18.800 trường hợp tử vong do hít phải khói thuốc thụ động. Thuốc lá cũng là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh không lây nhiễm như ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ và bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, tạo nên gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế và nền kinh tế.

Đáng chú ý, cùng với sự xuất hiện của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm nicotine thế hệ mới, xu hướng sử dụng các sản phẩm này trong thanh thiếu niên và người trẻ đang trở thành vấn đề đáng quan tâm. Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho biết các doanh nghiệp đã tận dụng thiết kế hiện đại, hương vị hấp dẫn, bao bì bắt mắt và quảng cáo trên mạng xã hội để tạo nên hình ảnh “thời thượng”, đánh lừa nhận thức của người tiêu dùng, đặc biệt là giới trẻ. Đây chính là “sự hấp dẫn giả tạo” mà chiến dịch năm 2026 muốn vạch trần.

Không có sản phẩm thuốc lá nào an toàn

Nhiều người vẫn lầm tưởng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng ít gây hại hơn thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, WHO khẳng định các sản phẩm này vẫn chứa nicotine hoặc các chất gây nghiện khác, đồng thời có thể chứa nhiều hóa chất độc hại ảnh hưởng đến hệ hô hấp, tim mạch và làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh nguy hiểm. Nicotine còn tác động trực tiếp lên não bộ, đặc biệt ở thanh thiếu niên, làm ảnh hưởng đến khả năng học tập, ghi nhớ, kiểm soát cảm xúc và dễ dẫn đến lệ thuộc lâu dài. Là bệnh viện chuyên khoa ung bướu, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An chứng kiến mỗi ngày những hậu quả nặng nề của việc sử dụng thuốc lá. Nhiều người bệnh được chẩn đoán ung thư phổi, ung thư thanh quản, ung thư khoang miệng, ung thư thực quản và nhiều bệnh lý ác tính khác có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến thuốc lá. Đằng sau mỗi ca bệnh là những tổn thất về sức khỏe, tinh thần, kinh tế của người bệnh và gia đình, đồng thời tạo áp lực không nhỏ lên hệ thống chăm sóc y tế.

Hành động hôm nay – Vì sức khỏe ngày mai

Đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự chung tay của toàn xã hội. Mỗi hành động, dù nhỏ, đều góp phần tạo nên một cộng đồng khỏe mạnh hơn.

Nếu bạn đang hút thuốc:

Hãy mạnh dạn tìm đến sự hỗ trợ của nhân viên y tế để xây dựng kế hoạch cai thuốc phù hợp. Từ bỏ thuốc lá ở bất kỳ thời điểm nào cũng mang lại lợi ích cho sức khỏe.

Nếu bạn là người thân, bạn bè hoặc đồng nghiệp: Hãy đồng hành, động viên và tạo động lực để người hút thuốc quyết tâm từ bỏ nicotine; tuyệt đối không cổ vũ hay dung túng việc sử dụng thuốc lá dưới bất kỳ hình thức nào.

Nếu bạn là cán bộ y tế: Hãy tiếp tục phát huy vai trò nêu gương trong thực hiện môi trường không khói thuốc, tích cực tư vấn cai nghiện thuốc lá và lan tỏa những thông điệp đúng đắn về phòng, chống tác hại của thuốc lá đến người bệnh và cộng đồng. Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5 năm 2026, Bệnh viện Ung bướu Nghệ An kêu gọi toàn thể cán bộ, viên chức, người lao động, người bệnh, người nhà người bệnh và nhân dân cùng hành động để vạch trần sự hấp dẫn giả tạo của thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine; nói không với thuốc lá; bảo vệ thế hệ trẻ; xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc không khói thuốc vì một Việt Nam khỏe mạnh, phát triển và bền vững. Theo Điều 11 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, bệnh viện là một trong những địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn. Mỗi cá nhân hãy nghiêm túc chấp hành quy định, cùng xây dựng Bệnh viện Ung bướu Nghệ An xanh, sạch, an toàn và không khói thuốc.