Ung thư đầu cổ là nhóm bệnh ung thư xuất phát từ các cơ quan vùng đầu và cổ như: khoang miệng, hầu họng, thanh quản, mũi xoang… Đây là một trong những loại ung thư khá phổ biến tại Việt Nam. Các yếu tố nguy cơ thường gặp bao gồm hút thuốc lá, uống rượu bia kéo dài, nhiễm virus HPV, vệ sinh răng miệng kém và tiếp xúc với một số yếu tố độc hại trong môi trường.
Hiện nay, điều trị ung thư đầu cổ thường kết hợp nhiều phương pháp như phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, miễn dịch và điều trị nhắm trúng đích. Trong đó, cetuximab là một thuốc điều trị nhắm trúng đích đã được chứng minh có hiệu quả trong điều trị ung thư đầu cổ.
1. Cetuximab là gì?
Cetuximab là một kháng thể đơn dòng có khả năng gắn đặc hiệu vào thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu bì (EGFR) trên bề mặt tế bào ung thư. Thụ thể EGFR thường được biểu hiện quá mức ở nhiều bệnh nhân ung thư đầu cổ và đóng vai trò quan trọng trong quá trình tăng sinh, xâm lấn và di căn của tế bào ung thư. Hơn 90% các khối u biểu mô tế bào vảy vùng đầu cổ có sự biểu hiện quá mức của thụ thể EGFR.
Bằng cách gắn vào EGFR, cetuximab giúp ngăn chặn tín hiệu kích thích sự phát triển của tế bào ung thư, từ đó làm chậm sự phát triển của khối u và tăng hiệu quả điều trị.
Theo một nghiên cứu của BONNER, Cetuximab kết hợp với XT đã cải thiện tỷ lệ kiểm soát tại vùng, thời gian sống thêm và cho thấy giảm đáng kể tác dụng không mong muốn, không ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sông khi sánh với xạ trị đơn thuần.
Theo nghiên EXTREME, thêm cetuximab vào phác đồ hoá chất có cisplatin giảm nguy cơ tử vong lên đến 20%, sống thêm trung vị là 10,1 tháng so với 7,4 tháng ở nhóm điều trị hóa chất đơn thuần ở giai đoạn tái phát, di căn. Làm tăng tỷ lệ đáp ứng khối của khối u và kéo dài thời gian sống thêm bệnh không tiến triển.
2. Chỉ định của cetuximab trong ung thư đầu cổ
Cetuximab có thể được chỉ định trong một số trường hợp sau:
– Kết hợp với xạ trị trong điều trị ung thư đầu cổ giai đoạn tiến triển tại chỗ – tại vùng.
– Kết hợp với hóa trị trong điều trị ung thư đầu cổ tái phát hoặc di căn.
– Với những bệnh nhân cao tuổi hoặc có bệnh lý nền không thể chịu đựng được độc tính cao của hóa trị Platinum, Cetuximab phối hợp với xạ trị là một giải pháp thay thế an toàn và hiệu quả
3. Một số tác dụng phụ không mong muốn của thuốc thường gặp.
Một đặc điểm độc đáo của Cetuximab là tác dụng phụ trên da. Thay vì rụng tóc hay hạ bạch cầu nặng như hóa trị, Cetuximab thường gây ra:
– Phát ban dạng mụn trứng cá: Xuất hiện ở mặt, ngực, lưng.
– Khô da, nứt nẻ móng tay.
Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng, những bệnh nhân xuất hiện phát ban da thường có đáp ứng điều trị tốt hơn và thời gian sống kéo dài hơn. Đây được xem là một “chỉ dấu sinh học” cho thấy thuốc đang hoạt động mạnh mẽ.
* Cách quản lý các tác dụng phụ
-Sử dụng kem dưỡng ẩm không cồn.
– Tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp.
– Dùng kháng sinh đường uống hoặc bôi theo chỉ định của bác sĩ da liễu/ung thư.
Sự ra đời của Cetuximab đã mở ra một chương mới trong điều trị ung thư đầu cổ. Nó không chỉ là một lựa chọn điều trị, mà là niềm hy vọng về việc kéo dài sự sống và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân.
Tuy nhiên, ung thư đầu cổ là một bệnh lý phức tạp. Việc quyết định sử dụng Cetuximab cần được hội chẩn kỹ lưỡng bởi đội ngũ đa chuyên khoa (phẫu thuật viên, bác sĩ xạ trị, bác sĩ nội khoa ung thư) để cá thể hóa phác đồ cho từng bệnh nhân cụ thể.
Tác giả: BSCKI. Đậu Duy Toàn – Khoa Nội I – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An
Hiệu đính: Ths.BS. Thái Đình Hiếu – Phó trưởng khoa Nội I – Bệnh viện Ung bướu Nghệ An.
