Ung thư phổi là một trong những bệnh ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao. Trong điều trị bệnh, xạ trị giữ vai trò quan trọng, đặc biệt đối với những trường hợp không thể phẫu thuật hoặc cần điều trị triệt căn, bổ trợ sau phẫu thuật hay giảm nhẹ triệu chứng. Tuy nhiên, do phổi là cơ quan di động theo nhịp thở và nằm gần nhiều cơ quan quan trọng như tim, thực quản và tủy sống, việc đảm bảo an toàn và chính xác trong xạ trị trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu quả điều trị cũng như chất lượng sống của người bệnh.
Xạ trị là phương pháp sử dụng bức xạ ion hóa để tiêu diệt tế bào ung thư. Mục tiêu của quá trình điều trị là đưa liều bức xạ đủ cao vào khối u nhằm kiểm soát và tiêu diệt tế bào ung thư, đồng thời hạn chế tối đa ảnh hưởng đến mô phổi lành và các cơ quan nguy cấp lân cận. Chính vì vậy, xạ trị ung thư phổi đòi hỏi độ chính xác cao trong từng khâu, từ xác định vị trí khối u, lập kế hoạch điều trị cho đến từng buổi chiếu xạ trong suốt quá trình điều trị.
Trước khi bắt đầu xạ trị, người bệnh sẽ được chụp CT mô phỏng. Đây là bước quan trọng giúp xác định chính xác thể tích khối u cũng như vị trí của các cơ quan lành cần được bảo vệ. Dựa trên dữ liệu hình ảnh thu được, các bác sĩ xạ trị phối hợp cùng kỹ sư vật lý y học tiến hành xây dựng và tối ưu hóa kế hoạch xạ trị. Kế hoạch này được thiết kế nhằm đảm bảo liều xạ bao phủ đầy đủ vùng khối u, đồng thời giảm thiểu liều chiếu vào phổi lành, tim, thực quản và tủy sống. Bên cạnh đó, kế hoạch điều trị cũng được cá thể hóa phù hợp với tình trạng bệnh và thể trạng của từng người bệnh.
Hiện nay, nhiều kỹ thuật xạ trị hiện đại đã được ứng dụng trong điều trị ung thư phổi như xạ trị 3D-CRT và xạ trị điều biến liều IMRT. Các kỹ thuật này cho phép điều chỉnh hình dạng và cường độ chùm tia xạ phù hợp với hình dạng của khối u, từ đó giúp tăng độ chính xác trong điều trị và giảm tối đa ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh.
Trước khi bệnh nhân bước vào buổi xạ trị đầu tiên, kế hoạch điều trị sẽ được kiểm tra và đảm bảo chất lượng theo quy trình nghiêm ngặt. Quá trình kiểm tra này bao gồm đánh giá tính chính xác của các thông số kỹ thuật, kiểm tra kế hoạch tính liều, đánh giá phân bố liều cũng như mức liều nhận được của các cơ quan nguy cấp. Đồng thời, liều xạ tính toán trên hệ thống lập kế hoạch cũng được đối chiếu với liều thực tế trên máy xạ trị nhằm đảm bảo kế hoạch điều trị có thể được thực hiện một cách chính xác và an toàn.
Trong suốt quá trình điều trị, người bệnh sẽ được cố định ở đúng tư thế đã được thiết lập trong quá trình mô phỏng nhằm đảm bảo sự ổn định khi chiếu xạ. Trước mỗi buổi xạ trị, bệnh nhân thường được chụp kiểm tra vị trí để đối chiếu với kế hoạch điều trị đã lập. Việc kiểm tra này giúp phát hiện và hiệu chỉnh các sai lệch có thể xảy ra do thay đổi tư thế hoặc do chuyển động hô hấp, từ đó đảm bảo chùm tia xạ được đưa chính xác vào vùng điều trị theo đúng kế hoạch.
Việc kết hợp giữa quy trình lập kế hoạch xạ trị chính xác, kiểm tra chất lượng trước điều trị và kiểm soát vị trí bệnh nhân trước mỗi buổi xạ trị giúp nâng cao độ chính xác của từng lần chiếu xạ. Nhờ đó, mô lành xung quanh được bảo vệ tối đa, đồng thời hiệu quả điều trị được cải thiện rõ rệt.
Xạ trị ung thư phổi là một quá trình điều trị đòi hỏi độ chính xác cao và được thực hiện theo quy trình chuyên môn chặt chẽ. Khi người bệnh tuân thủ đúng phác đồ điều trị, phối hợp tốt với đội ngũ y tế và tái khám đầy đủ theo hướng dẫn, hiệu quả điều trị sẽ được tối ưu, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và tiên lượng bệnh.
Tác giả: CN CĐHA LÊ VĂN QUÂN.
Hiểu chỉnh. Ths. Ks Đào Anh Nhất
